Uslovi za australijsko državljanstvo – Kompletan vodič

Ako živite u Australiji sa stalnim boravkom i razmišljate o sledećem koraku, uslovi za australijsko državljanstvo svode se na tri stuba: boravak, karakter i poznavanje zemlje kroz test državljanstva.

Australijsko državljanstvo dobija se, u najvećem broju slučajeva, kroz takozvanu conferral proceduru – nakon što stalni rezident ispuni propisani period boravka, prođe proveru karaktera i položi test. Ovaj vodič objašnjava ko može da aplicira za australijsko državljanstvo, kako izgleda test, kolika je taksa i šta znači dvojno državljanstvo za srpske državljane u Australiji.

Ako ste do stalnog boravka stigli preko nekog od migracionih puteva opisanih u našem vodiču za preseljenje u Australiju, ili ste ranije proveravali koliko se čeka viza za Australiju, državljanstvo je poslednja stanica na tom putu.

Najvažnije iz teksta

1. Da biste ispunili opšti uslov za australijsko državljanstvo, potrebno je da imate status stalnog rezidenta najmanje 12 meseci i ukupno četiri godine zakonitog boravka u Australiji, uz ograničeno odsustvo iz zemlje [1]
2. Test za australijsko državljanstvo ima 20 pitanja, a za prolaz je potrebno tačno odgovoriti na najmanje 15 (75%) i na svih pet pitanja o australijskim vrednostima [2]
3. Srbija dozvoljava dvojno državljanstvo bez obaveze odricanja od postojećeg državljanstva, tako da prijem australijskog pasoša sam po sebi ne ugrožava srpsko državljanstvo [3]

Ko može da aplicira za australijsko državljanstvo

Osnovni, takozvani opšti uslov za australijsko državljanstvo (general eligibility) primenjuje se na najveći broj podnosilaca zahteva i obuhvata uslove boravka, karaktera i namere da se ostane u Australiji. Pravo na australijsko državljanstvo, međutim, ne zavisi samo od dužine boravka – zavisi i od toga u koju kategoriju podnosilac spada, jer neke grupe imaju izmenjene ili olakšane uslove.

Stalni rezidenti Australije i državljani Novog Zelanda

Stalni rezidenti koji su u Australiji zakonito boravili najmanje četiri godine neposredno pre podnošenja zahteva – od čega poslednjih 12 meseci sa statusom stalnog rezidenta ili odgovarajuće vize za državljane Novog Zelanda (podklasa 444) – ispunjavaju osnovni uslov boravka za australijsko državljanstvo.

Tokom te četiri godine, ukupno odsustvo iz Australije ne sme preći 12 meseci, a u poslednjih 12 meseci pre podnošenja zahteva – ne više od 90 dana. Podnosilac mora, uz to, nameravati da živi u Australiji ili da održava blisku i trajnu vezu sa zemljom, te ispuniti uslov dobrog karaktera, što uključuje proveru policijskih evidencija iz svake zemlje u kojoj je boravio 12 meseci ili duže u poslednjih deset godina.

Period boravka na osnovu iseljeničke vize za Australiju pre dobijanja stalnog boravka može se, u zavisnosti od tipa vize, računati u ove četiri godine – zato je vredno proveriti tačan datum od kog boravak zvanično počinje da se broji. Dodatno, dok god je neko sa legalnim statusom u Australiji, da li na turističkoj vizi ili most vizi (bridging visa), bilo koja viza sa privremenim boravkom ili stalnim boravkom, to vreme se računa za državljanstvo, plus pomenuti minimum od 12 meseci da osoba ima stalni boravak.

Osobe starosti 60 i više godina

Osobe starosti 60 i više godina oslobođene su obaveze polaganja testa državljanstva, iako i dalje moraju da ispune uslove boravka i dobrog karaktera. [4] Umesto testa, ova grupa podnosilaca po pravilu prolazi kroz razgovor sa službenikom Department of Home Affairs, kojim se proverava osnovno razumevanje obaveza i prava koje državljanstvo nosi. Praktično, to znači da stariji podnosioci ne moraju da uče priručnik napamet, ali i dalje moraju da pokažu da razumeju šta australijsko državljanstvo podrazumeva.

Dete australijskog državljanina rođeno van Australije

Dete rođeno van teritorije Australije, čiji je jedan roditelj u trenutku rođenja bio australijski državljanin, po pravilu ne prolazi kroz conferral proceduru, već kroz takozvano državljanstvo po poreklu (citizenship by descent) – poseban obrazac i posebna taksa, bez testa i bez uslova boravka. [5] Ovo je česta zabuna kod roditelja u dijaspori: dete u ovom slučaju nije „novi“ državljanin koji se prijavljuje po opštem osnovu, već potvrđuje državljanstvo koje već poseduje po poreklu.

Partner ili supružnik australijskog državljanina

Australijsko pravo ne predviđa poseban, brži put do državljanstva samo zato što je podnosilac u braku ili vanbračnoj zajednici sa australijskim državljaninom – opšti uslovi boravka i dalje važe. Ono što zakon predviđa jeste diskreciono pravo ministra: ako je podnosilac deo perioda proveo van Australije dok je bio u braku ili vanbračnoj zajednici sa australijskim državljaninom, taj period se, pod određenim uslovima, može računati kao da je proveden u Australiji – ukoliko podnosilac dokaže blisku i trajnu vezu sa zemljom. [6] Ova diskreciona odluka nije automatska i procenjuje se od slučaja do slučaja.

Povratak izgubljenog državljanstva

Osobe koje su nekada bile australijski državljani, a izgubile su državljanstvo – najčešće zato što su pre aprila 2002. godine dobrovoljno stekle državljanstvo druge zemlje, u periodu kada Australija nije priznavala dvojno državljanstvo – mogu da podnesu zahtev za povratak državljanstva (resumption). [7] Ova procedura ne zahteva ponovni test državljanstva niti novi period boravka; ključni uslovi su dokazivanje ranijeg državljanstva i dobrog karaktera.

Deca mlađa od 16 godina obično se uključuju u aplikaciju roditelja koji ispunjava uslove, bez posebne takse i bez obaveze polaganja testa – njihovo državljanstvo prati odluku o roditeljskom zahtevu. Deca uzrasta 16–17 godina apliciraju samostalno, uz nižu taksu, i po pravilu moraju da polažu test.

Bez obzira na kategoriju kojoj podnosilac pripada, najveći broj odraslih kandidata mora da prođe još jednu prepreku pre nego što stigne do ceremonije – test za australijsko državljanstvo.

Test za australijsko državljanstvo – šta vas očekuje

Test za australijsko državljanstvo deo je propisane provere za sve podnosioce između 18 i 59 godina i sastoji se od pitanja o istoriji, državnom uređenju i vrednostima Australije.

Koliko pitanja ima test i kako se polaže

Test za državljanstvo Australije traje 45 minuta i sadrži 20 pitanja sa višestrukim izborom, koja se polažu na računaru u prostorijama Department of Home Affairs. Da bi test bio položen, potrebno je tačno odgovoriti na najmanje 15 od 20 pitanja (75%) i, dodatno, na svih pet pitanja iz dela o australijskim vrednostima – čak i visok ukupan skor ne pomaže ako neko od ovih pet pitanja ostane netačno.

Pitanja pokrivaju četiri oblasti: Australiju i njene stanovnike, demokratska uverenja i slobode, vladu i zakon, i australijske vrednosti. Konkretna pitanja se ne mogu unapred znati niti pogoditi napamet – svako od njih izvlači se iz zvaničnog priručnika „Australian Citizenship: Our Common Bond“, koji Department of Home Affairs objavljuje besplatno na svom sajtu. Test nema ograničen broj pokušaja: ako kandidat ne položi iz prve, može ponovo da zakaže test.

Priprema na srpskom jeziku

Sam test se polaže isključivo na engleskom jeziku, ali priručnik „Our Common Bond“ dostupan je i u zvaničnom prevodu na srpski, što olakšava razumevanje gradiva pre nego što se pređe na engleske pojmove [8], Za kandidate čije znanje engleskog nije na nivou potrebnom za samostalno čitanje testa, dostupna je pomoć preko programa učenja engleskog za odrasle migrante, a u određenim slučajevima i čitanje pitanja naglas od strane službenika.

Nakon što podnosilac položi test (ili prođe intervju, ako je oslobođen testa) i zahtev bude odobren, sledi ceremonija dodele državljanstva. Na njoj se izgovara zakletva odanosti, poznata kao Australian Citizenship Pledge, i tek tim činom osoba zvanično postaje australijski državljanin – sama odluka o odobrenju zahteva još uvek ne znači i sticanje državljanstva. Ceremonije obično organizuju lokalne opštine i zakazuju se u roku od nekoliko meseci od odobrenja.

Test je uključen u cenu aplikacije, bez dodatne naplate za ponovni pokušaj – što nas dovodi do pitanja koliko cela procedura zapravo košta.

Cena i taksa za australijsko državljanstvo

Cena australijskog državljanstva zavisi od toga po kom osnovu se podnosi zahtev, a osnovna taksa se svake godine indeksira 1. jula prema indeksu potrošačkih cena [9]. Prema zvaničnom cenovniku Department of Home Affairs, standardna taksa za zahtev po opštem osnovu (conferral) za odraslu osobu iznosila je 595 australijskih dolara tokom fiskalne 2025/26. godine.

Prema izveštajima migracionih advokatskih kancelarija, nakon indeksacije od 1. jula 2026. godine ova taksa iznosi 595 australijskih dolara – budući da je tekst objavljen neposredno nakon te indeksacije, preporučujemo da tačan iznos proverite na zvaničnom sajtu Department of Home Affairs pre podnošenja zahteva. [10]

Tabela 1: pregled taksi za australijsko državljanstvo prema Obrascu 1298i, fiskalna 2025/26. godina. *Taksa za opšti osnov indeksirana je 1. jula 2026. na 595 AUD prema izveštajima migracionih advokatskih kancelarija – proverite aktuelan iznos pre podnošenja zahteva.

Iako ne postoji poseban „test fee“, ukupan trošak zavisi i od dodatnih koraka – prevoda dokumenata, eventualne pravne pomoći ili ponovnog zakazivanja testa ukoliko prvi pokušaj ne uspe. Taksa se plaća unapred, elektronski kroz ImmiAccount, i po pravilu se ne vraća čak ni ako zahtev bude odbijen.

Cena je, međutim, samo jedan deo odluke – mnogi čitaoci iz srpske dijaspore prvo žele da znaju šta prijem australijskog državljanstva znači za državljanstvo koje već imaju.

Dvojno državljanstvo Srbije i Australije

Dvojno državljanstvo Australija Srbija nije pravna prepreka ni sa jedne strane. Australija je ukinula pravilo po kojem se dobrovoljnim prijemom stranog državljanstva automatski gubilo australijsko – promena je stupila na snagu 4. aprila 2002. godine – tako da australijski državljani od tada mogu da drže i pasoš druge zemlje bez posledica po australijsko državljanstvo. [11]

Srbija takođe dozvoljava dvojno državljanstvo sa Australijom – Zakon o državljanstvu Republike Srbije ne zahteva od srpskih državljana da se odreknu srpskog državljanstva ukoliko prime državljanstvo druge zemlje, niti gubitak nastupa automatski po tom osnovu.

Praktično, to znači da srpski državljanin koji dobije australijsko državljanstvo zadržava i srpski pasoš, srpski JMBG i pravo glasa u Srbiji, osim ako se izričito i dobrovoljno ne odrekne srpskog državljanstva kroz poseban postupak otpusta.

Ono što se menja jeste to kako vas tretiraju granične službe: na teritoriji Srbije, osoba sa dvojnim državljanstvom tretira se kao srpski državljanin, dok se u Australiji tretira kao australijski državljanin – što u praksi znači ulazak u svaku od te dve zemlje sa odgovarajućim pasošem. 

Međutim, postoji mogućnost ulaska u Australiju bez australijskog pasoša za australijske državljane, ako imaju drugi važeći pasoš (od neke druge zemlje) i ako imaju određene dokaze (npr. dokaz o australijskom državljanstvu).

Ipak, kompleksni slučajevi – dugotrajna putovanja, prekidi boravka, prethodni gubitak državljanstva ili nejasnoće oko partnerskog statusa – retko se rešavaju čitanjem opštih pravila, što je razlog zašto se sve više podnosilaca odlučuje da uključi pravnu pomoć pre nego što uopšte podnese zahtev.

Zašto angažovati advokata za australijsko državljanstvo

Advokat za australijsko državljanstvo najviše koristi u situacijama koje odstupaju od standardnog scenarija: prekid stalnog boravka, dugo odsustvo iz Australije, ranija krivična evidencija, sporna primena diskrecionih ovlašćenja ministra (na primer, kod partnera australijskog državljanina) ili prethodni gubitak i pokušaj povratka državljanstva.

U tim slučajevima, greška u aplikaciji ili nepotpuna dokumentacija ne znači samo kašnjenje – može značiti i odbijanje zahteva, nakon čega se taksa po pravilu ne vraća. Odbijen zahtev ostavlja trag i u budućim aplikacijama, jer se prilikom ponovnog podnošenja navodi da li je ranija aplikacija odbijena i iz kog razloga, što dodatno otežava sledeći pokušaj bez stručne pomoći.

Pravna pomoć za državljanstvo Australije korisna je i onima čiji slučaj deluje jednostavno, ali koji žele da izbegnu greške pre podnošenja – proveru da li period odsustva zaista upada u dozvoljenih 90 dana, da li dokumentacija ispunjava zahteve karaktera, ili da li dete rođeno u inostranstvu treba da ide kroz proceduru po poreklu umesto conferral.

Baxvel tim redovno radi sa srpskim govornicima u Australiji upravo na ovim tačkama, gde jedan pogrešno unet datum putovanja može da odloži ceo proces za mesece. Ako želite proveru pre nego što podnesete zahtev, zakažite konsultaciju i prođite kroz svoj slučaj sa advokatom pre nego što kliknete na dugme za predaju aplikacije.

Bilo da vam treba samo provera dokumenata ili potpuna podrška kroz ceo proces, sledeći korak zavisi od toga koliko ste već sigurni u sopstveni slučaj.

Česta pitanaja – Uslovi za australijsko državljanstvo

Da li Srbija dozvoljava dvojno državljanstvo sa Australijom?

Da. Ni Srbija ni Australija ne zahtevaju odricanje od postojećeg državljanstva prilikom prijema drugog, tako da srpski državljanin koji dobije australijsko državljanstvo zadržava oba pasoša.

Koliko pitanja ima test za australijsko državljanstvo?

Test ima 20 pitanja sa višestrukim izborom, a za prolaz je potrebno tačno odgovoriti na najmanje 15 (75%), uključujući svih pet pitanja o australijskim vrednostima.

Da li osobe starije od 60 godina moraju da polažu test za državljanstvo?

Ne. Podnosioci starosti 60 i više godina oslobođeni su obaveze polaganja testa, ali i dalje moraju da ispune uslove boravka i dobrog karaktera, a po pravilu prolaze kroz razgovor sa službenikom.

Koliko košta australijsko državljanstvo?

Standardna taksa za zahtev po opštem osnovu iznosila je 575 australijskih dolara tokom fiskalne 2025/26. godine, a nakon indeksacije od 1. jula 2026. iznosi 595 australijskih dolara. Tačan iznos uvek proverite na zvaničnom sajtu Department of Home Affairs pre podnošenja zahteva.

Koliko dugo traje obrada zahteva za australijsko državljanstvo?

Vreme obrade zavisi od individualnih okolnosti i objavljuje se mesečno na zvaničnom sajtu Department of Home Affairs. [12] Većina zahteva po opštem osnovu dobija odluku u roku od nekoliko meseci, dok kompletan proces – uključujući ceremoniju – često traje oko godinu dana ili nešto duže. Kompletna i tačna dokumentacija prilikom prve predaje zahteva ostaje najpouzdaniji način da se izbegnu dodatna kašnjenja.

Australijsko državljanstvo uz Baxvel – vaš sledeći korak

Uslovi za australijsko državljanstvo deluju jasno na papiru, ali svaka biografija je drugačija – prekidi boravka, promene vize, brakovi, deca rođena u inostranstvu. Baxvel pomaže srpskim govornicima u Australiji da prođu kroz svaki od ovih koraka, od provere ispunjenosti uslova do same predaje zahteva.

Ako tek proveravate da li ispunjavate uslove, počnite tako što ćete proveriti sami svoju podobnost, besplatno i bez obaveze. Ako ste već sigurni da želite da podnesete zahtev, podnesite zahtev za australijsko državljanstvo uz podršku tima koji poznaje i australijski sistem i specifičnosti srpske dijaspore.

Reference:

1. https://immi.homeaffairs.gov.au/help-support/tools/residence-calculator
2. https://immi.homeaffairs.gov.au/citizenship/test-and-interview/learn-about-citizenship-interview-and-test/learn-about-citizenship-test
3. https://www.paragraf.rs/propisi/zakon_o_drzavljanstvu_republike_srbije.html
4. https://immi.homeaffairs.gov.au/citizenship/become-a-citizen/person-60-years-and-over
5. https://immi.homeaffairs.gov.au/form-listing/forms/1298i.pdf
6. https://www5.austlii.edu.au/au/legis/cth/consol_act/aca2007254/s22.html
7. https://immi.homeaffairs.gov.au/citizenship/become-a-citizen/become-citizen-again
8. https://immi.homeaffairs.gov.au/citizenship-subsite/files/serbian-test.pdf
9. https://immi.homeaffairs.gov.au/form-listing/forms/1298i.pdf
10. https://rocketandash.com.au/blog/visa-and-citizenship-fees-increase-from-1-july-2026-what-you-need-to-know/
11. https://www.clothieranderson.com.au/legal-updates.html